ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Үкімет отырысында сумен жабдықтау және су бұру желілерін реконструкциялау бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады, деп хабарлайды kazlenta.kz тілшісі Үкіметтің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Министр қазіргі уақытта «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасының электрондық платформасында 330 млрд теңгеге 105 жоба орналастырылғанын, сондай-ақ «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасын жүзеге асыру бойынша Министрлік жұмыстың үш негізгі бағытын айқындағанын атап өтті.
Бірінші – сумен жабдықтау, су бұру жүйелері мен заманауи кәріз-тазарту құрылыстарын салу.
Екінші – Ұлттық жобаны жүзеге асыруда қазақстандық тауар өндірушілерді барынша тартып, отандық өндірісті дамыту.
Үшінші – заманауи басқару және есепке алу жүйелерін енгізіп, коммуналдық секторды автоматтандыру және цифрландыру.
Бүгінде сумен жабдықтау және су бұру саласы коммуналдық шаруашылықтың ең өзекті мәселесінің бірі. Инженерлік желілердің тозуы, жиі болатын апаттар, қуаттың жеткіліксіздігі және ескірген технологиялар коммуналдық қызметтердің сапасына кері әсерін тигізуде.
«Қазіргі таңда Ұлттық жобаның платформасында жалпы құны шамамен 330 млрд теңгеге 105 жоба орналастырылған. Оның ішіндегі жиырмасына құрылыс жұмыстары басталды, 58-і жүзеге асыруға дайын, 2 жобаның тарифті бекіту рәсімі аяқталуда, тағы 25 жоба қаралуда. Сонымен қатар жалпы сипаттағы трансферттер аясында 209 млрд теңгеге 516 жобаны қаржыландыру көзделген. Осы жобаларды жүзеге асыру нәтижесінде шамамен 1900 шақырым сумен жабдықтау және су бұру желілері жаңғыртылып, олардың тозу деңгейі 43%-ға төмендейді», — деді ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев.
Инженерлік желілерді жаңғырту су бұру жүйесінің негізгі объектісі – кәріз-тазарту құрылыстарын жаңартумен қатар жүруі тиіс. Еліміздегі кәріз-тазарту құрылыстарының басым бөлігі жарты ғасыр бұрын салынған. Олардың орташа тозу деңгейі 65%-дан асады, бұл экология мен санитариялық қауіпсіздікке қауіп төндіреді. Ұлттық жоба шеңберінде жалпы құны 800 млрд теңгеден асатын 45 кәріз-тазарту құрылысын жүзеге асыру көзделген. Оның ішінде 7 жоба халықаралық қаржы ұйымдарының қатысуымен, ал 38 жоба түрлі қаржыландыру көздерімен жүзеге асырылады. Соңғы екі жылда 5 жоба аяқталды. Қазір жұмыстар 3 қалада жүргізілуде. Оларды жыл соңына дейін аяқтау жоспарланып отыр. Барлық жобалардың жүзеге асырылуы Министрліктің тұрақты бақылауында. Ұлттық жобаны жүзеге асыру құрылыс материалдарына, жабдықтар мен қосалқы бөлшектерге айтарлықтай ішкі сұраныс қалыптастырып, отандық өнеркәсіпті дамытуға қосымша серпін береді. Ұлттық жобаның негізгі міндеттерінің бірі – отандық өнімді дамыту.
Бүгінде отандық өндірушілер Ұлттық жобаның қажеттілігін кең ассортиментпен қамтамасыз етуге дайын. Ұлттық жоба аясында отандық тауар өндірушілерді қолдау жүйелі түрде ұйымдастырылған.
Біріншіден, заңнама мен Ұлттық жобаның өзінде қазақстандық өнімге басымдық беру қағидаты бекітілген.
Екіншіден, сатып алуға Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміне енгізілген өндірушілер ғана қатыса алады.
Тізілімге енгізу тәртібі нақты өндірістің бар-жоғын анықтауға және жалған өндірушілерді алып тастауға мүмкіндік береді. Бүгінде Тізілімге Ұлттық жобаның әлеуетті қатысушылары болып табылатын шамамен 500 тауар өндіруші енгізілген.
- Үшіншіден, сатып алу ережелері бекітіліп, электрондық платформада сатып алу модулі әзірленді.
Барлық мердігер ұйымдар сатып алуды осы платформа арқылы жүргізуге міндетті. Бұл өндірушілерге жобаның қажеттілігін алдын ала көріп, өндіріс көлемін жоспарлауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар ережелер мен платформада қазақстандық тауар өндірушілерге басымдық беретін конкурс тетігі бекітілген. Қабылданған шаралар Ұлттық жоба қаражатын Қазақстан экономикасының нақты секторын қолдауға барынша тиімді мүмкіндік береді. Бүгінде 27 жобаның құрылыс-монтаж жұмыстары кезеңінде, материалдарды жоспарлы сатып алу жүргізілуде. Бұл жұмыстарға қазақстандық өндірушілер белсенді қатысуда. Мәселен, Семей қаласындағы жылу желілерін реконструкциялау кезінде 98 млн теңгеден астам сомаға құбыр өнімдері, бекіту арматурасы және темірбетон бұйымдары сатып алынды. Ал Екібастұз қаласындағы жылу магистралін реконструкциялау жобасына шамамен 690 млн теңгеге отандық өндірістегі құбыр, бұрма, шарлы кран, муфталар мен инертті материалдар жеткізілді.
Бұл Ұлттық жобаның Қазақстан кәсіпорындарының өндіріс қуатын арттырып, ішкі кооперацияны дамытуға нақты ықпал еткенін көрсетеді. Министрдің мәліметінше алдағы екі жылда Ұлттық жоба аясында құрылыс материалдары мен жабдықтарға болжамды қажеттілік 900 млрд теңгеден асады. Оның ішінде электрмен жабдықтауға қажеттілік 342 млрд, жылумен жабдықтауға 232 млрд, сумен жабдықтауға шамамен 200 миллиард және су бұру жобаларына 177 млрд-тан астам кетеді. Қазақстандық тауар өндірушілердің өндіріс қуаты осы қажеттіліктің басым бөлігін, әсіресе кабель-өткізгіш және құбыр өнімдер, темірбетон бұйымдары мен құбыр арматурасын қамтамасыз етуге қабілетті. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты автоматтандыру және цифрландыру бағытында да жүйелі жұмыс жүргізілуде. Бірыңғай төлем құжаты енгізілді, қазірдің өзінде 38 қалада, жүз жетпіс ауданда және 4500-ден астам ауылдық елді мекенде қолжетімді.
Сонымен қатар коммуналдық инфрақұрылымды цифрландыру, оның ішінде объектілерді автоматтандыру және интеллектуалды есепке алу құралдарын орнату жұмыстары жүргізілуде. 2029 жылға қарай республикалық және облыстық маңызы бар қалаларда коммуналдық инфрақұрылымды есепке алу құралдарымен жүз пайыз қамту міндеті қойылған. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық экожүйесінің негізгі элементі Smart Turmys платформасы болады. Биылғы жылдың төртінші тоқсанында оның алғашқы модульдерін пилоттық режимде іске қосу жоспарлануда. Платформа абоненттердің бірыңғай тізілімін қалыптастыруға, коммуналдық төлемдердің есепке алуын цифрландыруға және барлық коммуналдық ресурстардың пайдалануын мониторингтеуге мүмкіндік береді. Бұл саланың ашықтығын арттырып, шығындарды анықтауға және цифрлық жаңғыртуға негіз қалайды.
Министрлік мемлекеттік органдармен, әкімдіктермен және ұлттық компаниялармен бірлесіп, Ұлттық жоба іс-шараларының сапалы әрі белгіленген мерзімде жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді.